Kirecin hammaddesi olan kireçtaşı veya kalker, genellikle kalsiyum karbonat (CaCO3) dan
oluşur. İçindeki kalsiyum karbonat oranını baz olarak yapılan klasifikasyona göre kireçtaşı
cinsleri şöyle sıralanır:
- 1. Çok yüksek kalsiyumlu kireçtaşı (KT) : CaCO3 : min. % 97
- 2 Yüksek kalsiyumlu KT : CaCO3 : min. % 95
- 3. Yüksek karbonatlı KT : (CaCO3+MgCO3) : min. % 95
- 4. Kalsitik KT : MgCO3 . % 5
- 5. Magnezyumlu KT : MgCO3 . % 5 - 20
- 6. Dolomitik KT (Dolomit) : MgCO3 . % 20 - 40
- 7. Yüksek magnezyumlu dolomit : MgCO3 . % 40 - 46
Kireç , en az % 90 CaCO3 içeren kireçtaşının kireç fırınlarında 900-1000 °C’ ın üzerinde
kalsinasyonu sonucunda kalsiyum oksite dönüşmesiyle elde edilir.
CaCO3 + ISI → CaO + CO2
Kalsiyum oksidin ticari adı sönmemiş kireçtir (bazen piyasada parça veya kelle kireç tabiri de
kullanılmaktadır).
Kalsiyum oksit, suyla reaksiyona sokulması sonucunda kalsiyum hidroksite veya ticari adıyla
sönmüş kirece dönüşür:
CaO + H2O→Ca(OH)2
Kireçtaşı,sönmemiş kireç ve sönmüş kireçten oluşan ürün grubuna 'kireç ürünleri' adı verilir.
Kirecin hammaddesi olan ve doğada bol miktarda bulunan kireçtaşı , karbonatlı tortul kayaç ve
fosiller için kullanılan genel bir deyim olup, yapısında prensip olarak kalsiyum karbonat veya
kalsiyum karbonat/magnezyum karbonat bileşikleri (CaCO3/ MgCO3) kombine halde bulunur.
Bunun yanı sıra içinde değişik oranlarda demir, alüminyum, silisyum, kükürt gibi safsızlıklara da
rastlanabilir. Dünya’ da çok çeşitli formasyon ve tiplerde kireçtaşı mevcuttur. Bunlar orijin,
jeolojik formasyon, mineralojik yapı, kristal yapısı, kimyasal bileşim, renk ve sertlik
özelliklerine göre gruplandırılır (örneğin Tebeşir, Marn, Traverten gibi).İçindeki MgCO3
miktarının % 20-40 arasında olması durumunda ise kireçtaşı, rhombohedral yapıdaki
dolomit:CaMg(CO3)2 adını alır.
.
Kalsiyum karbonatın iki ayrı kristal şekli, doğada hiç bir zaman saf halde bulunmayan Kalsit ve
Aragonit’ dir. Teorik olarak % 56 CaO ve % 44 CO2 ihtiva ederler. Kalsitin rhombohedral
yapıda ve sertliğinin 3 Mohs olmasına karşın, 400 °C’ de kalsite dönüşen Aragonit’ in kristal
yapısı orthorhombik ve sertliği 3.5-4 Mohs’ dur.